Spora Yeni Başlayanlar İçin İlk 4 Hafta Antrenman Planı
Haftada 3 gün, full body, temel hareketler. Spor salonuna yeni başlayanlar için hafta hafta ilerleyen sade bir 4 haftalık plan.
· 7 dk okuma
Salona ilk kez giren birinin en büyük sorunu ne yapacağını bilmemek. Makineden makineye gezip her birinde birkaç set yapmak ilk birkaç hafta eğlenceli gelir, sonra ilerleme olmadığı için bırakılır. Aşağıdaki plan bunun tersini yapıyor: az hareket, sabit düzen, her hafta küçük bir artış.
Planın mantığı
- Haftada 3 gün, aralarında en az bir gün dinlenme: Pazartesi, Çarşamba, Cuma ya da Salı, Perşembe, Cumartesi.
- Full body: Her antrenmanda tüm vücut çalışıyor. Yeni başlayan biri için bir kası haftada üç kez hafif yüklemek, haftada bir kez çok yormaktan daha verimli.
- İki antrenman dönüşümlü: A ve B. İlk hafta A-B-A, ikinci hafta B-A-B diye gider.
- Compound hareketler merkezde: Squat, itiş ve çekiş hareketleri.
Her antrenman ısınma dahil 50–60 dakika sürer.
Isınma (her antrenman)
- 5–8 dakika bisiklet ya da hızlı yürüyüş
- 10 bodyweight squat, 10 kalça köprüsü, 10 kol çevirme
- İlk harekette 1–2 hafif ısınma seti
Isınma setlerini yorucu yapma. Amaç eklemleri ve hareketi hazırlamak.
Antrenman A
- Goblet squat: 3 set x 10 tekrar
- Dumbbell bench press: 3 x 10
- Lat pulldown: 3 x 10
- Romanian deadlift (dumbbell): 2 x 10
- Plank: 3 x 20–30 saniye
Antrenman B
- Leg press: 3 x 10
- Oturarak dumbbell omuz press: 3 x 10
- Kablolu oturarak row: 3 x 10
- Walking lunge: 2 x 8 (her bacak)
- Dead bug: 3 x 8 (her taraf)
Setler arası 90 saniye dinlen. Hareketlerin çoğu makine ya da dumbbell ile seçildi; ilk haftalarda barbell tekniğiyle uğraşmadan güven kazanmak için. Barbell squat ve bench press, form oturduktan sonra ikinci ayda eklenebilir.
Hafta hafta ne değişiyor?
1. hafta: Hareketi öğren
Ağırlığı rahatça 12–13 tekrar yapabileceğin kadar seç ve 10'da bırak. RPE ölçeğiyle 6 civarı. Bu hafta kas yorma haftası değil, hareket öğrenme haftası. Her hareketin nasıl hissettirdiğini not et. Ayna varsa formuna bak, yoksa telefonla bir set kaydet.
İkinci ya da üçüncü gün bacaklarında ciddi bir sızı olacak. Buna DOMS deniyor; normal ve birkaç seans sonra belirgin azalıyor. Ağrı varsa da antrenmana git, hafif yürüyüş ve ısınma ağrıyı hafifletir.
2. hafta: Ağırlığı oturt
Tüm setlerde 10 tekrarı temiz yapabildiğin harekette ağırlığı küçük bir adım artır: dumbbell'da 1–2 kilo, makinede bir kademe. Hedef RPE 7: setin sonunda iki üç tekrar daha yapabilecek gibi hissetmen.
3. hafta: Tekrar ekle
Bu hafta set sayısını değiştirmiyoruz, tekrar hedefini 12'ye çıkarıyoruz. Geçen haftaki ağırlıkla 3 x 12 yapmaya çalış. Yapamadığın sette 10–11'de kalman sorun değil, kaydet.
4. hafta: Yeni ağırlıkla geri dön
3 x 12'yi tamamladığın hareketlerde ağırlığı artırıp tekrar 3 x 10'a dön. Bu yönteme çift ilerleme deniyor ve progressive overload uygulamanın en sade yolu. Önümüzdeki aylarda da aynı döngüyle devam edebilirsin: 10'dan 12'ye çık, ağırlığı artır, 10'a dön.
Kayıt tut
Bu planın işe yaraması için her antrenmanda hangi hareketi, kaç kiloyla, kaç tekrar yaptığını yazman gerek. Defter, telefonun not uygulaması ya da salonunun üye uygulaması, fark etmez. Kafadan hatırlamaya çalışan kişi üçüncü haftada geçen hafta ne yaptığını unutur.
Dört haftanın sonunda geriye dönüp bak: Goblet squat'ta 12 kiloyla başladıysan muhtemelen 18–20 kiloya çıkmışsındır. Bu ilerleme ilk aylarda hızlıdır ve motivasyon için en iyi yakıttır.
Kardiyo ne olacak?
Bu planın üstüne antrenman sonlarında 10–15 dakika hafif kardiyo ekleyebilirsin. Bir de antrenman yapmadığın günlerde yürüyüş. Kilo vermek temel hedefinse bu konuyu kardiyo mu ağırlık mı yazısında ayrıntılı ele aldık.
Sık yapılan hatalar
- Her hafta programı değiştirmek: İnternette yeni bir hareket görüp eklemek ilerlemeyi ölçmeyi imkansız hale getirir. Dört hafta boyunca planı değiştirme.
- İlk günden ağır yüklemek: Ego ilk ay en büyük sakatlık sebebi. Yanındaki kişinin kaldırdığı ağırlık seni ilgilendirmez.
- Dinlenme günlerini atlamak: Kas antrenmanda değil dinlenmede gelişir. Heves seni her gün salona çekebilir, üç gün yeterli.
- Uykuyu ve proteini ihmal etmek: Gece 6 saatin altında uyuyup yeterli protein almayan biri, en iyi programla da yavaş ilerler.
Hareketlerden emin değilsen ilk haftalarda salonundaki antrenörden kısa bir form kontrolü istemek iyi bir yatırım. Bir antrenman programı ancak doğru yapılan hareketlerle işe yarar.
Dört haftadan sonra
Bu plan sana iki şey kazandırmalı: hareket alışkanlığı ve salonda kendini rahat hissetmek. Beşinci haftadan itibaren aynı programı çift ilerlemeyle sürdürebilir ya da haftada dört güne çıkıp üst ve alt vücudu ayrı günlerde çalışmaya geçebilirsin. Acele etme. Birçok kişi ilk üç ayı aynı full body düzeniyle geçirip harika ilerleme kaydediyor. Salona düzenli gelmeye devam ettiğin sürece hangi bölünmeyi seçtiğin ikinci planda kalır.
Bu yazıdaki terimler
- Compound HareketBirden fazla eklemi ve kas grubunu aynı anda çalıştıran temel egzersiz. Squat, deadlift, bench press gibi.
- DOMSGecikmeli kas ağrısı. Alışık olmadığın ya da zorlu bir antrenmandan 24–72 saat sonra ortaya çıkan kas sızısı.
- IsınmaAntrenmandan önce vücut ısısını, eklem hareket açıklığını ve sinir sistemini çalışmaya hazırlayan 5–15 dakikalık bölüm.
- RPEAlgılanan zorlanma ölçeği. Bir setin ne kadar zor olduğunu 1–10 arası puanlar; RPE 8, iki tekrar daha yapabileceğin anlamına gelir.
- SetBir egzersizin ara vermeden art arda yapılan tekrarlarından oluşan blok. 3x10 yazımında 3, set sayısıdır.
- TekrarBir hareketin başlangıç noktasından bitiş noktasına bir kez tamamlanması. İngilizcede rep diye geçer.